Revisión catastral

A Xerencia Territorial do Catastro, con data de 31 de agosto pasado, abriu o Procedemento simplificado de valoración colectiva dos lugares de Penarrubia e Val co número de expediente 00564082.27/22, que afecta a 43 e 36 parcelas situadas respectivamente arredor das vivendas destes dous núcleos rurais. Este procedemento ten como finalidade que estes 79 predios adquiran a consideración de solos de natureza urbana.

Se isto sucede, os propietarios destes terreos van ter que pagar ao concello cantidades superiores no Imposto de Bens Inmóbeis (IBI) debido a que o seu valor catastral se incrementará considerabelmente.

Descoñecemos os argumentos xurídicos en que se basea a Xerencia do Catastro para iniciar este procedemento de valoración colectiva simplificada porque, de momento, o expediente non se fixo público nin se notificou ás persoas afectadas, que, en maior ou menor medida, somos todos os titulares de predios destes dous lugares.

Sabemos que este procedemento rexerase por unha das oito regras do apartado 2 do artigo 30 do Texto Refundido da Lei do Catastro Inmobiliario (Real Decreto Lexislativo 1/2004, de 5 de marzo), mais descoñecemos por cal delas será. Tamén descoñecemos por cal das seis causas das previstas no apartado 2 do artigo 7 da mesma lei, a Xerencia Territorial considerará que estas 79 parcelas serán consideradas de natureza urbana.

Notificación do procedemento

O acordo de inicio deste procedemento realizarase por edito da Xerencia Territorial, que se publicará na Sede Electrónica do Catastro (art. 30.1 do Real Decreto Lexislativo 1/2004). Desde este momento, as persoas afectadas, e todas aqueloutras físicas ou xurídicas que teñan interese lexítimo, dispoñen do prazo de dez días hábiles contados a partir do seguinte ao da publicación do anuncio, a fin de que formulen as alegacións e presenten as probas que se estimen pertinentes.

A Xerencia está na Rúa do Teatro, 4, Lugo. Para acudir presencialmente, requírese obtención de cita a través da Sede electrónica do Catastro (www.sedecatastro.gob.es) ou da Liña Directa do Catastro chamando aos teléfonos 91 387 45 50 ou 902 37 36 35.

A presentación de alegacións neste período inicial é importante para mostrar a desconformidade co contido do expediente antes de que a Administración resolva.

Posteriormente, unha vez aprobados os novos valores catastrais de cada unha das parcelas afectadas, é preceptiva unha notificación individualizada que conteña a resolución cos novos valores catastrais fronte á que se poderá presentar reclamación económico administrativa perante o Tribunal Económico-Administrativo Rexional e, con carácter potestativo, e previo á devandita reclamación económico administrativa, poderase interpor recurso de reposición perante a propia Xerencia Territorial do Catastro de Lugo.

Predios afectados

En Penarrubia

Segundo o noso estudo, realizado a través do plano catastral da Sede electrónica deste organismo, son 43 as parcelas afectadas en Penarrubia.

A selección destes 43 predios carece absolutamente de rigor técnico e xurídico. Non se teñen en conta nin as catorce vivendas actualmente existentes no núcleo rural nin a configuración morfolóxica deste lugar, estratificado en planos de diferentes cotas de altitude, nin a existencia ou non de vías rodadas que permitan o acceso a varias desas parcelas.

Por exemplo, a consideración da existencia da reitoral, edificio do que nin se conservan os entullos, pretende transformar en urbanas parcelas situadas ao seu arredor como son o Prado Grande co Colmeal, tres Parzarías, O Codesal e o soar que antes ocupaba a Cortiña do Cura.

Non queda aquí a aberración que pretende este procedemento. Tamén se inclúe nel unha parcela situada directamente en solo rústico de especial protección patrimonial e outras que rodean o castro, clasificada toda esta área como ben de interese arqueolóxico no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galiza co código GA27036020 e coa consideración de protección integral. O seu contorno de protección supera as 20 hectáreas desde o centroide, superficie na que se inclúen diversos predios afectados por este procedemento.

O mesmo sucede coa inclusión de solo rústico afectado por normas sectoriais como o solo de especial protección das augas do rego de Painzal e da Fonte de Penarrubia. Os predios do Patal, situados ao sur do decurso deste rego, tamén figuran entre os propostos neste expediente para seren catalogados como urbanos.

¿E que dicir das dúas parcelas do monte, unha de 677.634 m2 e outra de 764.515 m2, que tamén  se pretende que adquiran a condición de urbanas segundo este procedemento? Trátase de dúas parcelas, a do monte Mazuco e a de Navallos, das que 108 hectáreas están clasificadas como solo rústico de especial protección nas Normas Subsidiarias actualmente en vigor.

En definitiva, con esta valoración colectiva, o núcleo urbano do lugar de Penarrubia, integrado por 14 vivendas, pasaría a ocupar unha extensión de 1.604.987 m2, isto é, 160,49 hectáreas ou 1,6 km2. A todas luces, a relación existente entre a superficie proposta para ser considerada urbana e o número de vivendas resulta absolutamente desproporcionada. Esta desproporción resulta aínda máis incomprensíbel se temos en conta a tendencia demográfica acusadamente regresiva que o núcleo rural de Penarrubia vén experimentando de forma acelerada nos últimos tempos.

En Val

En Val son 36 as parcelas afectadas por este procedemento. A estrada LU-710 e os camiños que comunican entre si as vivendas de Val cara A Pena marcan as liñas arredor das que se sitúan os predios sometidos a revisión catastral. Polo norte, na Forxa, as primeiras parcelas son a 123 do polígono 18 e a 47 do polígono 10. Polo sur, a superficie afectada por este expediente remata, na beira oeste da estrada, no prado do Chouso, antes de chegar a Seis Fontes, e, na beira leste, na Pinguela. Os predios afectados son os situados en paralelo das vías de comunicación ampliando a súa extensión polo leste nas parcelas da Seara de Santín e no Monte de Papín (Parcela 73 do polígono 9). Este procedemento de revisión catastral non continúa cara Papín, A Pena nin Carballedo porque as Normas Subsidiarias do concello de Baralla non consideran estes lugares núcleos rurais. En total, a superficie destes predios de Val sometidos a revisión catastral ascende a 46,85 hectáreas.

Plano das parcelas de Val afectadas por este procedemento simplificado de revisión catastral

Análise xurídica

Descoñecemos os fundamentos xurídicos en que se basea este procedemento porque, de momento, o acceso ao mesmo a través da sede electrónica do Catastro está vetado ás consultas.

En datas próximas, será publicado na Sede Electrónica do Catastro o edito no que se anuncie a incoación deste expediente cun texto semellante ao que reproducimos deseguido: En virtude dos disposto no artigo 30.1 do texto refundido da Lei do Catastro Inmobiliario (R.D. Lexislativo 1/2004, do 5 de marzo), polo presente ponse en coñecemento dos titulares catastrais o inicio do procedemento simplificado de valoración colectiva do municipio de BARALLA, executado por esta Xerencia, de acordo co regulado no artigo 30.2.¿e. h. g?) do citado texto refundido. Situamos estas tres letras entre signos de interrogación porque descoñecemos en cal das regras se baseará a Xerencia Territorial para executar este procedemento.

Terreos afectados: Núcleos rurais de Penarrubia e Val – A Pinguela coa finalidade de ampliar o solo urbano-urbanizábel).

Descoñecemos tamén en cal das letras do apartado 2 do artigo 7 —ou se será por aplicación da Disposición Transitoria sétima— se baseará a Xerencia Territorial do Catastro para considerar urbanas estas 79 parcelas de Penarrubia e Val.

Mentres non teñamos acceso ao expediente, non argumentaremos xuridicamente para poder tratar este asunto con rigor.

Solo de núcleo rural

O concepto de solo de núcleo rural resulta necesario explicalo pola relación que garda coas categorías de solo que fixa a lexislación urbanística e para entender este procedemento de revisión catastral.

O solo de núcleo rural constitúe un tipo de solo propio do noso territorio non recollido na lei estatal. Foi creado como tal categoría propia pola derrogada Lei 1/1997, de 24 de marzo, do Solo de Galiza. Con anterioridade, xa existía a consideración de núcleo rural como un tipo de asentamento poboacional na Lei 11/1985, de 22 de agosto, de adaptación da do solo a Galiza.

As Normas Subsidiarias do concello de Baralla, como único documento normativo actualmente en vigor, definen como solo urbano dos núcleos rurais os asentamentos de poboación superior a 50 habitantes constituídos por áreas consolidadas pola edificación polo menos nas súas 2/3 partes e formados por terreos agrícolas con uso dominante da vivenda familiar, edificacións agrícolas e dotacións propias da vida do núcleo, dispoñendo polo menos de acceso rodado, enerxía eléctrica, abastecemento de auga e saneamento en condicións sanitarias adecuadas.

Na relación de núcleos rurais das NNSS constan os de Penarrubia e Val-A Pinguela coas seguintes notas:

Nome do núcleoSuperficie en has.PoboaciónDensidade ha./hab.
Penarrubia7,80668,46
Val e A Pinguela12,20635,16

A Lei 11/1985, de 22 de agosto, de adaptación da do solo a Galiza, indica que terán o carácter de núcleo rural existente aquelas áreas do territorio que, por existir agrupacións de vivendas e xurdir relacións propias da vida comunitaria que as convertan nun asentamento poboacional singularizado, diferenciado e identificable, o Plan ou as Normas definan como tales, tendo en conta, polo menos, os parámetros de número e densidade de vivendas e distancia entre edificacións. Así mesmo, dividiranse, segundo as súas características, en tradicionais e de recente formación. Ademais dos anteriores, constituirán parámetros definitorios de núcleo rural os determinados pola súa ubicación e pola especial vinculación ou preeminencia de actividades primarias de carácter agrícola, gandeiro, forestal, pesqueiro ou análogas.

En definitiva, na parroquia de Penarrubia existen de facto os núcleos rurais[1] de Penarrubia, Val, A Pena, Papín, Carballedo, Cernadas, A Barrosa e A Fonte dos Poios, mais xuridicamente só adquiriron vida como tales os de Penarrubia e Val porque así se recolle nas Normas Subsidiarias municipais en vigor.

Isto é, requírense dous requisitos para a existencia dun núcleo rural segundo a lei galega do solo en vigor no momento da aprobación das Normas Subsidiarias do Concello de Baralla en 1986:

  1. Un asentamento poboacional singularizado, diferenciado e identificábel.
  2. A existencia dun planeamento que delimite o seu número de vivendas dentro dun perímetro xeográfico.

Os lugares citados da parroquia de Penarrubia son asentamentos de poboación singularizados, identificados cada un co seu propio topónimo nos censos, padróns e arquivos oficiais e delimitados como tales nas Normas Subsidiarias municipais. Mais, para A Pena, Papín, Carballedo, A Barrosa, Cernadas e A Fonte dos Poios falta o segundo dos requisitos para que teñan a consideración xurídica de núcleos rurais: non existe planeamento municipal que os delimite definindo o seu perímetro. Por isto, estes últimos lugares da parroquia non son obxecto deste expediente simplificado de valoración colectiva.

No concello de Baralla non existe PXOUM en vigor. Foi financiado cun orzamento de 142.454,40 euros en 2008 para sufragar os gastos da súa elaboración e aprobado inicialmente polo Pleno municipal en setembro de 2013, mais carece de aprobación definitiva. Tampouco existe Plan Básico Municipal ao que se refire o artigo 63 da actual Lei do solo para os concellos de menos de 5.000 habitantes no que se delimiten e estabelezan as categorías dos núcleos rurais existentes. En definitiva, ¿por que o concello de Baralla non delimitou con rigor os núcleos rurais do seu termo municipal cando resultan tan obsoletas e inxustas a lei de 1985 (derrogada desde 1997), que creou e definiu este tipo de solo, e as Normas Subsidiarias de 1986, que se aprobaron ao amparo desta lei de 1985?

Como vemos, a superficie do núcleo rural que se realiza no PXOUM limítase a 36.033 m2 fronte aos 1.604.987 m2 do expediente de revisión catastral. Neste núcleo nin tan sequera se integran todos os predios que abeiran os accesos rodados ás vivendas senón que se exclúen parcelas como os Forxos e parte de Tralaira que non limitan con edificios residenciais. Como ten que ser, tamén se respectan os límites do dominio público de augas e os cen metros da súa zona de policía, a protección integral do xacemento arqueolóxico do Castro, o solo rústico de protección de infraestruturas (transformador e servizo de condución eléctrica) e, por suposto, non se lles ocorreu aos redactores deste non nato PXOUM a aberración de incluír no núcleo rural de Penarrubia as dúas parcelas do monte.

O documento urbanístico actualmente en vigor desde 1986 no concello de Baralla son as Normas Subsidiarias de Planeamento. Que nós teñamos constancia, nestas normas só se realizaron alteracións puntuais para modificar o planeamento no ámbito da canteira de Vale (DOG 06/05/2015), para o desenvolvemento de actividade mineira en Sixirei e para a delimitación do núcleo rural de Santa Marta, parroquia de Vilartelín. Actualmente, tamén existe o proxecto de modificación puntual das normas subsidiarias de planeamento do concello de Baralla, aliñacións e dotacións no solo urbano e modificación do solo urbanizábel SUB-1 (DOG 23/9/2021, expediente 2021AAE2574).

Para satisfacer as demandas industriais e para o planeamento do solo urbano da vila de Baralla, desde o Concello realízanse modificacións urbanísticas, pero nada se fai para delimitar os núcleos rurais atendendo a criterios normativos en vigor e ás novas situacións económicas e demográficas de cada un destes lugares.

Normas subsidiarias

As normas urbanísticas actualmente en vigor seguen sendo as Normas Subsidiarias de 1986, aprobadas naquel momento baixo o parámetro de Lei 11/1985, de 22 de agosto, de adaptación da do solo a Galiza, que clasifica os asentamentos poboacionais de Penarrubia e Val como solos de núcleo rural sen categorizar non urbanizábel.

Como vemos neste plano, en toda a parroquia só figuran delimitados dous núcleos rurais: Penarrubia e Val-A Pinguela. En ambos casos, estas delimitacións resultan indefinidas por falta de detalles, mais, a grandes trazos, no caso de Penarrubia, respectan as limitacións que impoñen as normas das distintas proteccións sectoriais para estabelecer as categorías de solo rural e urbano como son as de augas, patrimonio e de solo rústico de especial protección como se reflicte nos casos dos montes do Mazuco e de Navallos.

¿Por que o Catastro interpreta dun xeito desmesurado as Normas Subsidiarias considerando urbana a extensión de 160,49 hectáreas fronte ás 7,80 que se contemplan nas Normas Subsidiarias para Penarrubia? Imponse a necesitade de presentar alegacións no seu momento para que isto non suceda.

[1] Non incluímos aquí os núcleos rurais de Castrolanzán, Teixeira de Arriba e Teixeira de Abaixo porque stricto sensu non pertencen á parroquia de Penarrubia. A finais do século XIX realizáronse cambios de adscrición de diversos lugares que afectaron esta freguesía. Así, nos Boletíns oficiais eclesiásticos do Bispado de Lugo de 18 de abril de 1890 e de 18 de setembro de 1891, A Barrosa adscríbese á parroquia de San Lourenzo de Pousada, Teixeira de Abaixo pasa á de Córneas e Teixeira de Arriba, á de Pedrafita de Camporredondo. Castrolanzán cremos que pertence á de Fontarón. Verbo de A Barrosa descoñecemos se se reintegrou oficialmente na de Penarrubia, mais si temos constancia de que os enterramentos dos defuntos se realizan no seu cemiterio. 

Relacionados...

Segadores en Castela (I)

21 de abril de 1893 Xosé non acouga esta tarde. Prepara o forno para cocer ao día seguinte. Coa vasoira de xesta

Inocencio. In memoriam

15 novembro 2022 Esta mañá fóisenos Inocencio, o Taberneiro de Val. Na tardiña do pasado 26 de outubro fun á Taberna tomar

A escola de Papín

A parroquia de Penarrubia, desde 1934 a 1970, contou cunha escola situada no lugar de Papín. O edificio foi construído mercé a

Que podes atopar aquí

Deixa un comentario